İran seçimleri ve sonrası

Hasan Ruhani reform beklentisi olan ve ekonomik darboğazın yıprattığı geniş halk kesimlerinin enerjisini bir şekilde toplamayı başararak 14 Haziran seçimleri kazandı.

Anayasa koruyucular konseyi seçim öncesinde seçime girmesine onay vermediği adaylarla bazı tartışmaların konusu olmuştu. Oy pusulasında görünen isimleri yani konseyin onayını alan adayları göz önüne aldığımızda sistemin tavrını muhafazakâr bir ismi cumhurbaşkanı olarak görmek istediği şeklinde okumamız mümkündü.

 

Hasan Ruhani’nin hem dış politikada hem iç politikada cumhurbaşkanı olmadan önce İran siyasal sistemi içinde duruşu nettir. Ahmedinejad dönemi taraflı tarafsız tüm kesimler tarafından İran’ın en karanlık dönemlerinden biri olarak gösterilirkenRuhani’ye verilen oyların bu değişim isteğinin bir göstergesidir diyebiliriz. İran toplumunda muhafazakârların bile Ahmedinejad‘ın dönemine benzer bir dönemin bir daha yaşanmamasını istediklerini biliyoruz ama yeni dönede abartılı yorumlardan uzak durmak gerekiyor. İran’da bir değişim talebi olduğu gerçek ama İran’in mevcut bürokratik sistem içinde değişmesini beklemek de pek gerçekçi olmayacaktır.

 

Hasan Ruhani 3 temel alanda değişim gerçekleştirmek isteyecektir. Bunlardan en önemlisi Ekonomi; İran’da Ahmedinejad döneminden kalan kitlesel bir yoksulluk mevcut bu kriz ortamından çıkmak için ülkenin acil bir eylem planına ihtiyacı var. İran siyasal sistemi ekonomik refahın artması için siyasette, bürokraside, dış politika ve kültürde de doğru orantılı adımlara ihtiyaç duyuyor.

Ahmedinejad döneminde sistemin kalıplaşmış bürokrasisine bir hamle olarak bazı adımlar atılmış, bazı bakanlıklar birleştirilmişti. Bu konularda bir iyileştirme gerekliliği Ruhani tarafından sıklıkla dile getirildi ayrıca üst kurulların yeniden imar edileceği ve kadınlarla ilgili bir bakanlık kurulması İran radikal bloğunun bir temsilcisi olan Ahmedinejad’ın rejimin bazı kurumları ile yaşadığı problemlerin ortadan kaldırılması için çeşitli adımlar atılması da Ruhani’nin hedefleri arasındaydı. Yani ikinci önemli hamle de rejimin kurumları arasında bir koordinasyonun ve uzlaşı zemininin yeniden tesis edilmesi olacaktır. Bu süreçte özellikle bakanlar kurulunda ve diğer kurullarda İran’ın her kesiminden ve farklı fikirlerden kimseleri çeşitli mevkilerde görebiliriz. Eski dönemde olduğu gibi bu gibi kilit noktaların belirli bir kesimin hakimiyetine verilmemesi bekleniyor. Üçüncü temel sorun da uluslar arası siyasette ilgili temel sorunlar bunların başında nükleer sorunu ve Suriye meselesi geliyor. İran Suriye ilişkilerinde Ruhani dönemi itibariyle önemli değişimler beklenebilir. Uluslar arası ilişkilerde tansiyonu düşürme politikası olarak isimlendirebileceğimiz bu dönemde Ruhani özetle İran’ın komşuları ve özellikle Arap ligi ile üst düzey ilişki ve farklı bir söylem geliştirme odaklı söylemlerde bulunmuştu. Bu barışçı vaatlere AB ve ABD ile izlenecek farklı bir barış odaklı bir söylemi de eklersek Suriye için de etkili bir siyaset izleneceği ve bu konunun komşularla olan ilişkilere zarar vermemesi için özen gösterileceğini düşünebiliriz. Bu bir yerde Ruhani’nin dış politika hedefleri için zorunlu görünüyor.  Yani İran siyasetinin iki önemli açmazından biri nükleer enerji konusu diğeri ise Suriye konusudur. Hem bölgesel hem de küresel anlamda İran’ın pozisyonunu belirleyen iki temel sorun hakkında gözle görülür bir değişiklik ortaya koyamazsa seçim vaatleri konusunda da başarılı olması imkânsız diyebiliriz. Uluslar arası siyasette atılacak adımlarla özellikle Arap devrimlerinin gerçekleştiği ülkelerde öncelikle de Mısır’la diplomatik anlamda çok iyi ilişkiler kurmalı. Mübarek sonrası Mısır’la çok daha iyi ilişkiler kurma şansı varken gelinen noktada Mursi ile iyi ilişkiler kurulamadı göründüğü kadarıyla bunun en önemli nedeni Suriye konusunda İran’ın izlediği politikadır.

Ruhani‘nin Nükleer enerji ve Suriye konusunda atacağı adımlar yeni İran ve Ortadoğu barışı için önemli sonuçlar doğuracak. İran’ı izlemeye devam edeceğiz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>